Szkoła Podstawowa nr 65

im Alfa Liczmańskiego

w Gdańsku

2011-09-15: Nauczanie integracyjne

NAUCZANIE INTEGRACYJNE  

            Pierwsza przedszkolna grupa integracyjna powstała w Warszawie w 1989 roku, oparta została na dziesięcioletnich doświadczeniach niemieckich z Hamburga. Natomiast pierwsza szkoła z klasą integracyjną powstała w 1990 roku. Z biegiem lat powstawało ich coraz więcej.

           Czternastoletnie doświadczenia w dziedzinie integracji przedszkolnej i szkolnej obaliły potoczne przekonanie, że miejscem edukacji dla dzieci niepełnosprawnych mogą być tylko szkoły specjalne, a zajmować się nimi powinni jedynie profesjonaliści. Okazało się, że uczniowie rozwijają się pełniej, kiedy przyjmują do swego grona rówieśników o różnorodnych upodobaniach i zdolnościach. Integracja jest fundamentem uczenia się takiego świata, jakim on rzeczywiście jest. Szkoły i przedszkola integracyjne nastawione są na budowanie i kształtowanie więzi pomiędzy uczniami oraz współpracy z ich rodzicami. Ludzie, którzy są upośledzeni lub w jakiś sposób niezwykli, przyczyniają się do kształtowania tych więzi, wzbogacają znaczenie własnego życia i życia innych.

 

ISTNIEJĄ DWA MODELE KLAS INTEGRACYJNYCH

Pierwszy model to dobór uczniów z normalnym rozwojem intelektualnym

- przyjmuje się tu obok zdrowych uczniów, uczniów niepełnosprawnych ruchowo lub z innymi defektami fizycznymi

- stwarza się im dogodne warunki pobytu w szkole, usuwa bariery architektoniczne, zapewnia opiekę rehabilitacyjną, logopedyczną itp.

- wszyscy uczniowie realizują ten sam program nauczania

- zatrudniony jest najczęściej jeden pedagog.

Drugi to model, w którym uczniowie nie muszą charakteryzować się normalnym rozwojem intelektualnym

- przyjmuje się obok zdrowych rówieśników uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Mogą to być dzieci niepełnosprawne ruchowo, upośledzone umysłowo w stopniu lekkim i umiarkowanym, autystyczne, z epilepsją, jak i uczniowie z dysfunkcjami sensorycznymi: niesłyszący, niewidomi

- program nauczania dostosowany jest do indywidualnych możliwości psychofizycznych i potrzeb dziecka.

- zatrudnionych jest dwóch pedagogów ogólny i specjalny

 

ZAJĘCIA W KLASIE INTEGRACYJNEJ, prowadzone są przez dwie nauczycielki jednocześnie, daje to możliwość wymiany doświadczeń, wzajemnych konsultacji i uzupełniania kompetencji pedagogicznych. Wzajemne uzupełnianie się i elastyczność współdziałania charakteryzują pracę tych nauczycieli. Pedagog prowadzący realizuje treści ramowe, natomiast pedagog wspomagający (wspierający) dostosowuje ich zakres do możliwości każdego dziecka.

Pedagodzy starają się umożliwić wspólną naukę i zabawę wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, ale nie narzucają odgórnych programów i nie zmuszają do nich dzieci. Modyfikują natomiast program i konstruują go tak, aby odpowiadał możliwościom konkretnego ucznia. Ta forma pracy wymaga od każdego z pedagogów dużo twórczej inwencji.

Nauczanie w tak zróżnicowanej grupie klasowej jest możliwe, gdy nie oczekuje się od dzieci i nauczycieli, tego żeby wszyscy uczniowie robili to samo, tak samo i w jednakowym czasie.

            Konieczna jest przy tym indywidualizacja zadań i pracy, ponieważ trzeba brać pod uwagę możliwości rozwojowe wszystkich dzieci. Dzieci zdrowe, których jest większość, są prawidłowym wzorcem dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Dają one jednocześnie większą motywację do pokonywania trudności i do wszelkiej aktywności.

            Prowadzenie grup integracyjnych jest czymś nowym. Jak każda nowa sytuacja może wyzwalać z jednej strony chęć ucieczki i rezygnacji, z drugiej jednak jest twórczym wyzwaniem, rodzi bowiem nadzieję zbudowania lepszej rzeczywistości. W tej pracy często trzeba posługiwać się intuicją oraz wyciągać wnioski z każdej nieomal chwili i sytuacji.                                                                                                                                                                                                                                                               

            Nauczyciele w klasach integracyjnych wprowadzają innowacje pedagogiczne w celu poszerzenia lub modyfikacji zakresu realizowanych w szkole celów i treści kształcenia, czy wychowania. Innowacje pedagogiczne nauczycieli w klasie integracyjnej dotyczą rozwiązań programowych, organizacyjnych i metodycznych.

Innowacje programowe

- nauczyciel ustala sensowną różnorodność ścieżek edukacyjnych, tak by umożliwić, z jednej strony, każdemu uczniowi zaspokojenie własnych aspiracji, z drugiej zaś- demokratyzując system edukacyjny- dostosowując go do zapotrzebowania uczniów i środowiska lokalnego.

- w przypadku dzieci uzdolnionych rozszerza zakres treści o charakterze twórczym, ukierunkowując pracę ucznia na wykorzystanie i przetwarzanie zdobytych wiadomości.

- w odniesieniu do dzieci niepełnosprawnych program jest modyfikowany w zależności od dynamiki rozwoju dziecka i jego postępów.

Innowacje organizacyjne

- nauczyciele biorą czynny udział w naborze uczniów do klasy integracyjnej ze względu na ich zainteresowania, uzdolnienia, ogólne predyspozycje ruchowe i intelektualne, warunkujące przyswojenie określonych treści i umiejętności (na podstawie Karty Sześciolatka)

- nauczyciele wprowadzają nietypowy sposób pracy: praca dwóch nauczycieli jednocześnie- prowadzący zajęcia i wspomagający, który indywidualizuje i różnicuje pracę z dziećmi niepełnosprawnymi.

- wprowadza się różnorodne powitania dzieci, jako wstęp do zajęć właściwych.

- uczniowie nie muszą wstawać podczas odpowiedzi.

- nauczyciele stosują w swojej pracy różne formy oddziaływania na dziecko, aby edukacja była dla nich atrakcyjna, np.: lekcje organizowane poza szkołą (wycieczki do zakładów pracy, zwiedzanie miasta); terapię sztuką poprzez wyjścia do teatru, kina, muzeum, zajęcia w bibliotece; muzykoterapię, słuchanie muzyki, taniec integracyjny: urozmaicone zajęcia z wychowania fizycznego, np. w wodzie podczas kąpieli w basenie, gimnastyka relaksacyjna podczas przerw śródlekcyjnych: stosowanie metody kontaktu społecznego w formie spotkań z ciekawymi ludźmi, przedstawicielami różnych zawodów; uroczystości scalające społeczność klasową (np. andrzejki, Wigilia, Dzień Babci, Matki, urodziny każdego dziecka), z aktywnym uczestnictwem dzieci w przedstawieniach przygotowanych na te okazje, w konkursach i zabawach.

Innowacje metodyczne

- nauczyciele stosują niekonwencjonalne metody pracy na lekcji w formie jednorazowych spotkań (sytuacji dydaktycznych), jak i całych cyklów (nauczanie blokowe kilku przedmiotów na podstawie jednego obowiązującego programu nauczania)

- naukę bez książek i zeszytów wtedy, gdy wykorzystuje się karty pracy ucznia z różnych przedmiotów.

- nauczyciele starają się stworzyć dzieciom jak najlepsze warunki do rozwoju, indywidualizują program wymagań i oceniają je stosownie do włożonej pracy i możliwości, nie zaś tylko na podstawie uzyskanych efektów.

- w klasie integracyjnej ocenia się indywidualne osiągnięcia dziecka w formie opisowej. Nie chodzi tu o sprawiedliwe ocenianie wyników w porównaniu z innym dzieckiem, ale o sprawiedliwą ocenę każdego dziecka i jego pracy.

- organizowane są dodatkowo pozalekcyjne prace obowiązkowe dla niektórych grup uczniów. Są to: zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, gimnastyka korekcyjna, zajęcia logopedyczne, zajęcia rewalidacji indywidualnej.

 

                                                                                                   Opracowała: Jowita Hoły

                                                                                                   Szkoła Podstawowa nr 65 

                                                                                                   w Gdańsku