Szkoła Podstawowa nr 65

im Alfa Liczmańskiego

w Gdańsku

2012-12-14: Uzależnienia

 

GRY KOMPUTEROWE I NETOHOLIZM


Gry komputerowe są stosunkowo nowym zjawiskiem społeczno- kulturowym: w Polsce pojawiły się dopiero pod koniec lat osiedziesiątych. Polskie badania nad oddziaływaniem gier komputerowych prowadzone są od kilku lat w katedrze Psychologii Wychowawczej i Rodziny KUL, na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Badania te pokazują, że chłopcy (12-14) lat korzystający z gier, które angażują gracza w akty przemocy, byli bardziej impulsywni w działaniu, nastawieni na podporządkowanie sobie innych, wykazywali większą koncentrację na sobie i swoich potrzebach (egocentryzm) oraz niższy poziom empatii niż chłopcy, którzy zupełnie nie bawili się grami komputerowymi. Inne badania pokazały, iż chłopcy zajmujący się grami komputerowymi mają poważne trudności w kontaktach społecznych - są bardziej narcystyczni i obojętni na drugiego człowieka, nastawieni bardziej na rywalizacjęniż współdziałanie z innymi. Chłopcy ci również częściej mają trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu bliskich relacji emocjonalnych w swojej rodzinie, co więcej, prezentują wyraźne cechy wyizolowania się z życia rodzinnego.
Badania amerykańskie pokazują, iż zmiany w osobowości pod wpływem gier komputerowych mogą mieć charakter trwały. Osoby, które w dzieciństwie zajmowały się grami, zawierającymi przemoc, jako ludzie dorośli częściej przejawiali postawy agresywne w sytuacjach konfliktowych, i częściej wchodzili w konflikt z prawem.    
Psychologowie alarmują, że oddziaływanie gier jest o wiele silniejsze niż oddziaływanie przemocy oglądanej w telewizji.
W szkole często słyszy się, że dzieci większość wolnego czasu spędzają przed komputerem lub grając w gry na tzw. PSP.Pragnę zatem przekazać garść podstawowych informacji dotyczących uzależnień, koncentrując się na uzależnieniach od gier komputerowychi netoholizmie. 
Okazuje się bowiem, że komputer i Internet wpływają bezpośrednio na młodego człowieka i mogą niszczyć zarówno jego zdrowie psychiczne jak i fizyczne. 

Uzależnieniem nazywa się zespół różnych zjawisk występujących na poziomie psychiki, biochemii oraz fizjologii. Przejawia się ono nałogowym przyjmowaniem pewnych substancji (np. nikotyny itp.) lub przymusem uporczywego wykonywania danych czynności (np. grania w gry komputerowe, przeglądania Internetu). Uzależnienie jest to potrzeba osiągnięcia konkretnego stanu emocjonalnego, psychicznego, który osiągamy przy pomocy substancji lub czynności. 
Mówienie o przyczynach uzależnień jest trudne, jakkolwiek ułatwione przez dostępność różnego rodzaju publikacji na ten temat. 

 Kilka podstawowych przyczyny uzależnień 

 

Przyczyny wewnętrzne:

* niezaspokojone potrzeby emocjonalne, takie jak: potrzeba miłości, bezpieczeństwa, poczucia własnej wartości

* wychowanie w rodzinie dysfunkcyjnej, w której dziecko doświadcza albo nadopiekuńczości, albo chłodu emocjonalnego

* życie w poczuciu anonimowości i wyobcowania ze środowiska rówieśniczego lub środowiska pracy

* życie w stanie lęku

* brak zakorzenienia w wartościach pozytywnych

* słabość woli wynikająca z natychmiastowego zaspokajania swoich potrzeb (przez siebie lub rodziców)

* doświadczenie nudy, które owocuje poczuciem bezsensu
i frustracji

* nieumiejętności radzenia sobie z problemami i stresem. 

 

Przyczyny zewnętrzne:

* brak zainteresowania ze strony rodziców

* brak dobrych wzorców

* wpływ grup rówieśniczych i subkultur

* dostępność środków odurzających i uzależniających

* moda na przyjmowanie środków odurzających

* kultura nastawiona na użycie i wyżycie się

* odległość celów i perspektyw życiowych

* ośmieszenie i pomniejszenie wartości wyższych w życiu społecznym i kulturalnym. 

W każdym uzależnieniu jako pierwszy pojawia się system nałogowego regulowania emocji. Jest on automatyczny. Emocje są kojarzone z zażytą substancją lub wykonywaną czynnością.  Pragnąc uzyskać określony stan emocjonalny (np. ulgę, odprężenie psychiczne) powtarza się czynność, która ją wywołała (np. przeglądanie Internetu). Możemy powiedzieć, że „ to ogon zaczyna merdać psem, a nie pies ogonem”.Następnym z kolei jest system iluzji i zaprzeczeń. 

Tutaj pojawiają się:

 

* zaprzeczenia faktom

* wypieranie się zachowań związanych z nałogiem

* minimalizowanie skutków bądź samego nałogu („to nie jest takie straszne”)

* racjonalizowanie - wyszukiwanie powodów, które usprawiedliwiają nałóg

* obwinianie innych za to, co robię („bo to przez ciebie…”)

* fantazjowanie o tym, co będzie

* koloryzowanie - przedstawianie wszystkiego w dużo lepszym świetle, niż jest w rzeczywistości

* odwracanie uwagi od nałogu. 

System iluzji i zaprzeczeń powoduje oderwanie od rzeczywistości, a także odsuwa odpowiedzialność za własne działanie. Ponadto zniekształca automatycznie i nieświadomie rzeczywistość.  

Osoba jest uzależniona,jeśli w ciągu roku wystąpiły u niej przynajmniej trzy objawy:
 

* silne pragnienie lub przymus przyjmowania substancji/spędzania czasu przy komputerze

* trudności w kontrolowaniu przyjmowania substancji/spędzanego czasu przy komputerze

* zespół abstynencyjny - przy próbach powstrzymania się od kontaktu
z substancją lub określonym zachowaniem pojawiają się: rozdrażnienie, złość, zawroty głowy, dreszcze, nudności, duszności, kołatanie serca, bóle mięśni i kości, uczucie zimna, poczucie wewnętrznej pustki, depresja oraz niewyobrażalny głód psychiczny

* tolerancja - konieczność zażywania coraz większych dawek
lub wydłużania czasu przy komputerze dla uzyskania takiego samego efektu jak na początku przy niewielkiej dawce/krótkim czasie

* zaniedbywanie alternatywnych źródeł przyjemności i zainteresowań, rezygnacja z hobby, kontaktów z przyjaciółmi, rodziną

* przyjmowanie substancji/korzystanie z komputera mimo szkodliwych następstw.   

UZALEŻNIENIE JEST CHOROBĄ
Z uzależnia się nie wyrasta, nie można go także porzucić dzięki tzw. silnej woli, ponieważ ono likwiduje wolę. Nie minie samo, jeśli nie będzie leczone, lecz odwrotnie - będzie się pogłębiać.
Człowiek uzależniony potrzebuje pomocy lekarza, specjalisty. Najskuteczniejszą pomocą jakiej możemy udzielić uzależnionemu, jest skontaktowanie go z psychologiem i psychiatrą. Pedagog i psycholog szkolny dysponują adresami najbliższych ośrodków specjalistycznych.  Pomocy powinien również udzielić każdy ośrodek zdrowia i przychodnia. Tam także znajdują się adresy najbliższych ośrodków specjalistycznych. 

UZALEŻNIENIE OD GIER KOMPUTEROWCYH
Gry komputerowe i sieciowe to rozrywka, która z każdym dniem może coraz bardziej angażować gracza i niestety rzadko kiedy go nudzi. Gry komputerowe mogą uzależniać. Porównuje się te uzależnienia z chorobą alkoholową i narkomanią. Przedmiot uzależnienia jest inny, ale mechanizmy te same. Istnieją bowiem pewne podobieństwa między kompulsywnym graniem a zaburzeniami z grupy uzależnień psychoaktywnych. Równocześnie towarzyszą temu specyficzne objawy psychiczne i fizyczne pojawiające się po zaprzestaniu uzależniającej aktywności - np. rozdrażnienie, trudności z koncentracją, drżenie, przy braku dostępu do gry. Osoby uzależnione od gier nie potrafią normalnie egzystować - gry stają się czymś najważniejszym w życiu, natomiast w kontaktach z rodzicami i rówieśnikami pojawiają się trudności i konflikty. Nawet naturalne potrzeby fizjologiczne (jak spanie, jedzenie) stają się uciążliwymi, choć niezbędnymi przerwami podczas gry. Różne są dane dotyczące szacunkowego czasu, który uzależnieni spędzają w Sieci na graniu. Znany jest rekord, który pobił ukraiński nastolatek - grał on bez przerwy 86 godzin, po czym zmarł z wycieńczenia.  

NETOHOLIZM
Długotrwałe korzystanie z Sieci przerodzić się może w stan, który określamy jako uzależnienie się od Internetu. Dzieje się tak wtedy, gdy pozwala się dzieciom i młodzieży na korzystanie z Internetu bez kontroli i nie rozmawia się z nimi na temat związanych z tym zagrożeń, uzależnień i konsekwencji. O uzależnieniu możemy mówić wówczas, gdy używanie komputera jest nagminne i nieuzasadnione, a wielogodzinne „surfowanie” powoduje zmianę
w codziennym funkcjonowaniu dziecka, przyczynia się np. do zaniedbywania codziennych obowiązków zarówno szkolnych i domowych, uciekania od kontaktów i zabaw z rówieśnikami, zaniedbywania higieny. Uzależniony ucieka od problemów życia realnego, ma fantazje i marzenia senne dotyczące Internetu, celowo lub mimowolnie poruszapalcami w sposób charakterystyczny dla pisania na klawiaturze.  
Netoholizm i uzależnienie od gier komputerowych to nowe uzależnienia, które wymagają terapii i leczenia (np. grup anonimowych interholików). Wydobywanie się z uzależnienia wymaga pomocy innych osób, ale przede wszystkim ogromnej determinacji człowieka zniewolonego. Stale trzeba być czujnym, bo strumień zechce wracać do pierwotnie wybranego, najłatwiejszego szlaku. Takim stałym czuwaniem jest wychowanie i samowychowanie pełne cierpliwej, ale konsekwentnej miłości. Terapia uzależnienia od komputera i Internetu jest trudna i długotrwała, podobnie jak wszystkie terapie uzależnień, dlatego też lepiej im zapobiegać. Należy dołożyć wszelkich starań, aby nauczyć dzieci i młodzież rozsądnego i twórczego korzystania z komputera i Internetu. 
Skuteczna profilaktyka nie polega na moralizowaniu, czy na odstraszaniu od czegoś, lecz na mądrym wychowaniu, czyli nauczeniu dzieci i młodzieży radosnej sztuki życia, a zatem życia w miłości, prawdzie i wolności. 


WSKAZÓWKI DLA RODZICÓW

Rodzice powinni:
 

* Porozmawiać z dziećmi i ustalić zasady korzystania z komputera oraz umieścić go we wspólnym miejscu, nie w pokoju dziecka, ponieważ rodzic ma prawo wiedzieć, w jaki sposób dziecko wykorzystuje komputer. Konsekwentnie stosować zasadę: najpierw obowiązki, a później komputer.

* Interesować się tym,co dziecko robi przy komputerze, z jakich programów i gier komputerowych korzysta. Rozmawiajmy z dzieckiem
o tym, w jakie gry gra.

* Uczyć dzieci krytycznego wybierania gier komputerowych i racjonalnego korzystania z tej formy rozrywki. Ważne jest, aby dziecko potrafiło dostrzegać zarówno zalety, jak i wady danej gry oraz analizować własne reakcje emocjonalne podczas zabawy grami (np. lęk, agresja). Należy rozmawiać z dziećmi o wpływie gier zawierających przemoc na ich psychikę.

* Wzbudzać w dzieciach motywację do poszukiwania gier zawierających treści konstruktywne. Należy również proponować im gry edukacyjne, logiczne, encyklopedie i programy do interaktywnej nauki języków obcych itd.

* Wspólnie z dziećmi ustalić zasady, z jakich gier mogą korzystać, a które są dla nich niedozwolone i dlaczego. Dziecko powinno korzystać z gier komputerowych tylko wówczas, gdy rodzice są w domu. Należy zadbać, aby dziecko zawsze pytało rodziców o pozwolenie na korzystanie
 z gier komputerowych.

* Kontrolować i ograniczać czas korzystania dzieci z mediów elektronicznych oraz uczyć samokontroli w tym zakresie. Szkoccy badacze określili normy czasowe bezpiecznego posługiwania się komputerem, a mianowicie do 12 roku życia nie należy używać go dłużej niż jedną godzinę dziennie, między 12 a 16 rokiem życia można korzystaćz komputera najwyżej dwie godziny. Dzieci powinny także robić
w trakcie pracy z komputerem przerwy, przynajmniej co pół godziny.

* Dawać dzieciom i młodzieży dobry przykład własnym rozważnym
i wybiórczym korzystaniem z różnych mediów elektronicznych.

* W razie potrzeby szukać pomocy i rady specjalistów. 

Nauczenie dzieci i młodzieży rozsądnego korzystania z komputera i gier komputerowych, a także zapobieganie opisywanym wcześniej uzależnieniom w tej dziedzinie staje się jednym z najważniejszych obecnie zadań wychowawczych. 
 

Internet czy komputer są tym bardziej atrakcyjne,
im mniej atrakcyjne jest dla kogoś prawdziwe ż
ycie. 

 




Grudzień  2012, opracowała: Grażyna Lubiewska - pedagog SP nr 65 

 


Fotogaleria: